Posts

චෛත්‍යය නිර්මාණය පිටුපස ඇති තාක්ෂණය – සම්පූර්ණ විග්‍රහය.

Image
  චෛත්‍යය නිර්මාණය පිටුපස ඇති තාක්ෂණය – සම්පූර්ණ විග්‍රහය ආරම්භය ලෝක ඉතිහාසයේ විශේෂ ස්ථාපන කාර්මික නිර්මාණ ලෙස චෛත්‍යයන් (Dagaba/Stupa) සැලකිය හැක. බෞද්ධ ආගම සමඟ ද්විත්වවර්ගීව පවත්වාගෙන යන මේ ගොඩනැගීම් ආගමික, සම්භාවනීය සහ ඉංජිනේරු තාක්ෂණයේ උසස්ම නිර්මාණයන් ලෙස සලකනු ලැබේ. චෛත්‍යයන් ශරීරධාතු, බුදු ප්‍රතිමාවන්, භාවනා මතක හා ආගමික වටිනාකමක් ආරක්ෂා කිරීමේ අරමුණක් ඇත. එමෙන්ම, උසස් ගණිතමය සැලසුම්, ඉටි සහ ගල් තාක්ෂණ, සංකීර්ණ ගොඩනැගීමේ ක්‍රම, සහ ගෘහ විද්‍යාත්මක නවීන නිරීක්ෂණ අංග ඇතුළත් වේ. චෛත්‍යය යනු කුමක්ද? චෛත්‍ය යන්න සන්ස්කෘත භාෂාවේ චිත්ත (මතකය) යන පදයෙන් උරුම කර ගෙන ඇත. ඒ අනුව, චෛත්‍යය යනු බුදු රජාණන් වහන්සේගේ ආගමික සංකේතයක්, ධර්ම සම්භාරයක්, සහ ආගමික සැමරුමක් සුරකින්නා වූ ගොඩනැගීමකි. ආගමික පරිදියේ, චෛත්‍යය වටා චාරිත්‍රික මාර්ග භාවිතා කර පූජා ක්‍රියාවලි සිදු කරයි. ඉතිහාසය 1. ඉන්දියාවේ ආරම්භය ගෞතම බුදු වහන්සේ පරිනිර්වාණය වූ පසු, උදාන පියුම් ලෙස චෛත්‍යයන් ඉදිකරන ලදී. සෑම චෛත්‍යයක්ම බුදු ශරීර ධාතු හෝ පූජනීය වස්තු සුරැකුම් තැනක් ලෙස ඉදි කළ අතර, ආගමික වටිනාකම හා සුරක්ෂිතතාවක්...

කූරගල බෞද්ධ සිද්ධස්ථානය –

Image
  කූරගල බෞද්ධ සිද්ධස්ථානය  1. හැඳින්වීම ශ්‍රී ලංකාව බුදු සසුනේ දිව්‍යමය උරුමයන් ගොඩගැසී ඇති රටක් ලෙස ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධ ය. ඒ අතර කූරගල යනු ඉතිහාසය, පුරාවිද්‍යාව සහ ආගමික වැදගත්කම අතිශය සංකීර්ණ ලෙස එකට එක්ව ඇති විශේෂ ස්ථානයකි. කූරගල බෙලිහුල් ඔය නගරයට ආසන්නව, සබරගමු පළාතේ රටමත් පසුබිමක පිහිටා ඇත. මෙය බුදු සමයේ පුරාණ ගුහාවන්, පුරාවිද්‍යාත්මක සටහන් සහ විශ්වාසයන්ගෙන් පිරි, බෞද්ධ උපසම්පදාකාරී පුණ්‍ය භූමියක් ලෙස සැලකේ. ඒ හේතුවෙන්ම කූරගල පසුගිය වසරවල බොහෝ දේශීය හා විදේශීය පර්යේෂකයන්ගේ, ගවේෂකයන්ගේ සහ සංචාරකයන්ගේ අවධානයට ලක්වී ඇත. 2. භූගෝලීය පිහිටුම කූරගල පිහිටා ඇත්තේ සබරගමු පළාතේ, රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ, බෙලිහුල් ඔය නගරයට කිලෝමීටර් කිහිපයක දුරින්ය. මෙහි උස සම්මත මුහුදු මට්ටමින් මීටර් 618ක් පමණ වන අතර, ඒ අවට උස් ගල් කන්දන් සහ සීතල කාන්තාර වායුගෝලයකි. කූරගල යනු ප්‍රධාන කන්දක් සහ එහි සම්බන්ධ වැනි ගලගොයගල නමැති අතුරු කන්දක් ලෙස කුඩා කඳු ද්වීපයකින් සමන්විතය. මෙම කඳු දෙක අලංකාර ගල් ගුහාවන්, ගල් කුටීර, ලියවිලි සහ ලිපි සටහන්ගෙන් යුක්තය. 3. ඉතිහාසය සහ පුරාවිද්‍යාව කූරගලේ ඉතිහාසය බ...

පෘථිවියේ භූ විෂමතාවය

Image
  පෘථිවියේ භූ විෂමතාවය හැඳින්වීම පෘථිවිය අප ජීවත්වන අපූරු ග්‍රහයකි. එහි පෘෂ්ඨය සමතලයක් නොව, විවිධ උන්නතාංශ සහ ගැඹුරු බවන් සමඟින් විෂම (irregular) ආකාරයකින් සමන්විතය. මෙම විෂමතාවය ‘භූ විෂමතාවය’ (Topography) ලෙස හැඳින්වේ. මෙය පෘථිවියේ පෘෂ්ඨයේ උස් නැංවීම්, තැන් පහත් වීම, කඳු, තැරුණුබිම්, ගැඹුරු මුහුදු බිම්, වනාන්තර, ගිලිහුණු තැන් ආදී භූගෝලීය ලක්ෂණයන්ගේ එකතුවකි. භූ විෂමතාවය පෘථිවියේ භූමි පටලයේ ක්‍රියාවලීන්, වර්ෂාපතනය, වායුගෝලීය බලපෑම්, හාජාරවූ ගල්මැස්සීම් සහ භූගර්භ විකිරණය වැනි බහුල ක්‍රියාවලීන් මගින් නිර්මාණය වේ. භූ විෂමතාවය ඇතිවන හේතු 1. පිටතින් ආරම්භ වන ක්‍රියාවලි (Exogenic processes) මෙම ක්‍රියාවලීන් පෘථිවියේ පිටතින් ඇතිවන බලපෑම් මත පදනම් වෙයි. ඒවාට වායුගෝලය, වර්ෂාපතනය, නිවීම්, ගංගා ප්‍රවාහය, සහ මුහුදු රළ ආදිය ඇතුළත් වේ. වයරෝෂණය (Weathering): ගල් වියළීම් සහ කාබනික ක්‍රියාවලියෙන් වියළී යාම. අපහරණය (Erosion): ජලය, සුළඟ සහ හිම මත පදනම්ව භූමියේ උස් තැන් ගලවා ගැනීම. නිකෂ්ප්ත වීම (Deposition): ගලා ආ ද්‍රව්‍ය පහළ තැන්වල නිකෂ්ප්ත වීම. 2. අභ්‍යන්තර ක්‍රියාවලි (Endogenic pro...

ශි වික්‍රම රාජසිංහ රජතුමා – ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රජතුමා

  ශී වික්‍රම රාජසිංහ රජතුමා – ශ්‍රී ලංකාවේ අවසන් රජතුමා ශ්‍රී ලංකාවේ රාජධානී ඉතිහාසයේ අවසන් පියවර සනිටුහන් කළ පුද්ගලයා වූයේ ශී වික්‍රම රාජසිංහ රජතුමාය. ඔහු 1798 සිට 1815 වසර දක්වා මහනුවර රාජධානිය පාලනය කළේය. ඔහුගේ පාලන සමය තුළ යටත්වූයේ, ශ්‍රී ලංකාවේ 2300 කට අධික රාජකීය ඉතිහාසයයි. මුල් ජීවිතය සහ උත්පත්තිය ශී වික්‍රම රාජසිංහ රජතුමා, ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩු ප්‍රාන්තයේ මදුරා නගරයට අසළ පිහිටි නයකුලාණි වංශයට අයත් වූ පුද්ගලයෙකුය. ඔහුගේ මුල් නම කාණස්සමි නායකන් වන අතර, නයකුලාණි රජවංශය ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණියේ දේවැනාම්පියතිස්ස රජුන්ගේ අධිරාජධානියේ අසනීප වීම් සහ විපත් ඇතිවූ විට, විදේශීය සහාය ලබාදීම සඳහාය. 1798දී, නායක වංශයේ රාජකීය සම්බන්ධයන් මත, කඳුරATA (Kandyan Nobles) විසින් ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර රාජධානියේ රජු ලෙස පත් කරන ලදී. පාලන බලය උරුමකර ගැනීමෙන් පසු ඔහුගේ නම ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ ලෙස වෙනස් විය. පාලන සමය ශී වික්‍රම රාජසිංහ රජතුමාගේ පාලනය ආරම්භ වූ විට, මහනුවර රාජධානිය දේශපාලන සහ ආර්ථික ආකාරයෙන් දුර්වල අත්දැකීම් වලට මුහුණ දී සිටියාය. රජතුමා ශ්‍රී ලංකාවේ ඇතුළත විවිධ කුලයන් හා වංශයන් ...

ජුනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන (JR Jayewardene) – ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු විධායක ජනාධිපතිවරයා

  ජුනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන (JR Jayewardene) – ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු විධායක ජනාධිපතිවරයා ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසයේ විශේෂතම සන්ධිස්ථාන කිහිපයකටම සම්බන්ධ වූ පුද්ගලයෙකු වන්නේ ජුනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන මහතා ය. ඔහු 1978 දී ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු විධායක ජනාධිපති ධූරය භාරගෙන, රටේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව හා ආර්ථිකය තුළ දැවැන්ත වෙනස්කම් සිදු කළ ජනාධිපතිවරයකු ලෙස සැලකේ. ජීවිතයේ ආරම්භය JR ජයවර්ධන මහතා 1906 වසරේ සැප්තැම්බර් 17 වනදා කොළඹදී උපත ලැබීය. ඔහුගේ පියා වූයේ සෝලිසීටර් ජනරාල් ධූරය දැරූ එස්.ඩබ්ලිව්.ඒ. ජයවර්ධන මහතාය. ඔහු කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ (Royal College) අධ්‍යාපනය ලැබුවේය. පසුව කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය (Colombo University College) සහ කොළඹ නීති විද්‍යාලය මඟින් නීතිඥවරුන් ලෙස පුහුණුව ලැබීය. දේශපාලනයට පිවිසීම ඔහු දේශපාලන කටයුතු ආරම්භ කළේ 1930 දශකයේදීය. 1940 දී ඔහු කොළඹ නගර සභාවට තේරී පත්වූ අතර 1943 දී තින්නවැලි මැතිවරණ කලාපයෙන් මධ්‍යතර මැතිවරණයකින් දිනූයේය. ඔහු ආරම්භයේදී "සිනහල ජාතික පක්ෂය" නමින් හැඳින්වුණු ජාතික ව්‍යාපාරවලට සම්බන්ධ විය. පසුව 1946 දී ස්ථාපිත වූ එක්සත් ජාතික පක්ෂය (UNP) සඳහා එක්...

ගැලීලියෝ ගැලිලි – විද්‍යාත්මක විප්ලවයක පියාණන්

Image
ගැලීලියෝ ගැලිලි – විද්‍යාත්මක විප්ලවයක පියාණන් හැඳින්වීම ගැලීලියෝ ගැලිලි යනු ඉතාලි ජාතික විද්‍යාඥයෙකි. ඔහු 1564 වසරේදී උපත ලබා 1642 වසරේදී මිය ගියේය. ගැලිලි යනු නිරීක්ෂණාත්මක තාරකා විද්‍යාව, නව භෞතික විද්‍යාව සහ විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදයේ ව්‍යුත්පත්තියට ඉතාම විශාල දායකත්වයක් ලබාදුන් පුද්ගලයෙකි. ඔහු නව යුගයක විද්‍යාව සඳහා මූලික පදනමක් තැබූ අතර, නිවැරදි නිරීක්ෂණ, ලෝගික විශ්ලේෂණ සහ විද්‍යාත්මක විග්‍රහය ඔහුගේ මෙහෙයුම් තුළින් බෙහෙවින් ප්‍රකට විය. මුලාරම්භය සහ අධ්‍යාපනය ගැලිලියෝ 1564 වසරේ පෙබරවාරි 15 දින ඉතාලියේ පිසා නගරයේදී උපත ලබා ඇත. ඔහුගේ පියන් වූ වින්සෙන්සෝ ගැලිලි ගායකයකු, තෙරපන්න් වාදකයකු සහ සංගීත විචාරකයකු වූ අතර ඔහුගේ මව වූ ජියෝලන්ටා බෙල්ලායිනී විය. ගැලිලියෝගේ පියා ඔහුට සාම්ප්‍රදායික අදහස්වලට ප්‍රශ්න ඉදිරිපත් කිරීමට සහ වෙනත් විකල්ප සෙවීමට බල කළේය. ඔහු පළමුව පීසා විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය අධ්‍යයනයක් ආරම්භ කළ ද, ඉතාම ඉක්මනින් තම උනන්දුව ගණිතය සහ දර්ශන විද්‍යාව (philosophy) කෙරෙහි හැරීය. ඔහු ඉගෙන ගත්තේ යුක්තිය සහ නිරීක්ෂණ මත පදනම්ව විද්‍යාව පදනම් කළ යුතු බව ය. විද්‍යාත්මක දායකත්වය 1...