පෘථිවියේ භූ විෂමතාවය
පෘථිවියේ භූ විෂමතාවය හැඳින්වීම පෘථිවිය අප ජීවත්වන අපූරු ග්රහයකි. එහි පෘෂ්ඨය සමතලයක් නොව, විවිධ උන්නතාංශ සහ ගැඹුරු බවන් සමඟින් විෂම (irregular) ආකාරයකින් සමන්විතය. මෙම විෂමතාවය ‘භූ විෂමතාවය’ (Topography) ලෙස හැඳින්වේ. මෙය පෘථිවියේ පෘෂ්ඨයේ උස් නැංවීම්, තැන් පහත් වීම, කඳු, තැරුණුබිම්, ගැඹුරු මුහුදු බිම්, වනාන්තර, ගිලිහුණු තැන් ආදී භූගෝලීය ලක්ෂණයන්ගේ එකතුවකි. භූ විෂමතාවය පෘථිවියේ භූමි පටලයේ ක්රියාවලීන්, වර්ෂාපතනය, වායුගෝලීය බලපෑම්, හාජාරවූ ගල්මැස්සීම් සහ භූගර්භ විකිරණය වැනි බහුල ක්රියාවලීන් මගින් නිර්මාණය වේ. භූ විෂමතාවය ඇතිවන හේතු 1. පිටතින් ආරම්භ වන ක්රියාවලි (Exogenic processes) මෙම ක්රියාවලීන් පෘථිවියේ පිටතින් ඇතිවන බලපෑම් මත පදනම් වෙයි. ඒවාට වායුගෝලය, වර්ෂාපතනය, නිවීම්, ගංගා ප්රවාහය, සහ මුහුදු රළ ආදිය ඇතුළත් වේ. වයරෝෂණය (Weathering): ගල් වියළීම් සහ කාබනික ක්රියාවලියෙන් වියළී යාම. අපහරණය (Erosion): ජලය, සුළඟ සහ හිම මත පදනම්ව භූමියේ උස් තැන් ගලවා ගැනීම. නිකෂ්ප්ත වීම (Deposition): ගලා ආ ද්රව්ය පහළ තැන්වල නිකෂ්ප්ත වීම. 2. අභ්යන්තර ක්රියාවලි (Endogenic pro...